EnglishEN|PolskiPL
Jak obniżyć opłaty

Pożyczka na OZE z magazynem: dwa warunki, które ciągną w przeciwne strony

2 listopada NFOŚiGW otworzył trzeci nabór w programie „Przemysł energochłonny — OZE". Dwa warunki tego programu warto czytać razem, bo osobno każdy wygląda rozsądnie, a razem tworzą napięcie, którego nie rozwiąże dobór mocy źródła.

Nabór w skrócie

Do podziału jest około 348,5 mln zł z Funduszu Modernizacyjnego. Finansowanie ma formę pożyczki od 5 do 300 mln zł, która może pokryć do 100% kosztów kwalifikowanych, z okresem spłaty do dwudziestu lat i oprocentowaniem preferencyjnym opartym na WIBOR 3M, nie niższym niż 1,5% rocznie.

Program jest skierowany do przedsiębiorców posiadających tytuł prawny do instalacji objętej systemem EU ETS. Obejmuje wytwarzanie energii elektrycznej; instalacje kogeneracyjne są wyłączone, nawet oparte na OZE. Wsparcie na magazyn energii przysługuje pod warunkiem zintegrowania go ze źródłem realizowanym równolegle w ramach tej samej inwestycji. Nabór trwa do 30 kwietnia 2027 r. lub do wyczerpania środków.

Dwa warunki, które warto czytać razem

Pierwszy: co najmniej 80% energii elektrycznej wytworzonej przez instalację musi zostać wykorzystane na potrzeby własne wnioskodawcy.

Drugi: premia, czyli częściowe umorzenie pożyczki preferencyjnej, sięga do 30% i zależy od produktywności źródła — czyli od rocznego czasu wykorzystania mocy zainstalowanej.

Osobno oba brzmią sensownie. Pierwszy pilnuje, żeby publiczne pieniądze nie finansowały instalacji pracującej wyłącznie na eksport do sieci. Drugi nagradza źródło, które faktycznie produkuje.

Dlaczego to napięcie, a nie szczegół

Najprostszym sposobem utrzymania 80% autokonsumpcji jest ograniczanie produkcji wtedy, gdy zakład nie zużywa — w weekendy, podczas postojów, w godzinach niskiego obciążenia.

Tyle że ograniczanie produkcji obniża produktywność, a produktywność decyduje o premii. Wskaźnik procentowy wygląda wtedy lepiej, choć instalacja dostarcza mniej energii i mniej oszczędza. Zyskuje się na jednym warunku, traci na drugim — i na samym uzysku.

Odwrotnie też nie działa: większa moc źródła przy niezmienionym profilu zużycia to po prostu większa nadwyżka, czyli prostsza droga do zejścia poniżej progu 80%.

Magazyn pomaga, ale nie sam z siebie

Naturalna odpowiedź brzmi: dołóżmy magazyn. Słusznie — pod warunkiem, że ma odpowiednią moc, pojemność i sposób sterowania.

Bateria ładowana od pierwszej nadwyżki potrafi być pełna przed południowym szczytem produkcji PV. Wtedy znów zostaje ograniczenie produkcji albo oddanie nadwyżki do sieci.

Skalę pokazują badania HTW Berlin nad instalacjami z ograniczeniem mocy oddawanej do sieci. Dla referencyjnego układu domowego 5 kWp z 5 kWh magazynu, przy limicie na poziomie 50% mocy znamionowej PV, naiwne ładowanie od pierwszej nadwyżki oznacza utratę nawet ośmiu procent rocznego uzysku. Sterowanie ładowaniem według prognoz sprowadza te straty poniżej dwóch procent.

To wyniki dla instalacji domowych i dla niemieckich warunków regulacyjnych, więc nie przenoszą się wprost na zakład przemysłowy. Pokazują jednak rzecz, która przenosi się zawsze: o uzysku decyduje nie sama pojemność magazynu, lecz moment jego ładowania.

Rozstrzyga się to w zakładzie, nie na dachu

W zakładzie dochodzi trzecia zmienna, której instalacja domowa nie ma: plan produkcji.

Część zużycia można przesunąć na godziny pracy OZE, wykorzystując elastyczność, która już stoi na obiekcie — chłodnictwo, sprężone powietrze, ciepłą wodę technologiczną, ładowanie floty — w granicach wymagań procesu. Każdy kilowat przesunięty na godziny produkcji to jednocześnie wyższa autokonsumpcja i wyższa produktywność. To jedyna dźwignia, która działa na oba warunki w tę samą stronę.

Dlatego warianty źródła i magazynu warto porównać na 15-minutowych profilach rzeczywistego zużycia, zanim zapadnie decyzja o mocy — a nie po podpisaniu umowy.

Co to znaczy dla wniosku

Ma to znaczenie również dla oceny projektu. Niewiarygodne założenia i dane do wyliczenia efektu ekologicznego oznaczają odrzucenie wniosku, a premia nie jest przyznawana automatycznie — jej wypłata wymaga później zatwierdzenia osiągnięcia zakładanego efektu.

Rzetelna symulacja pracy całego układu — źródła, magazynu i odbiorów razem — wzmacnia uzasadnienie inwestycji na etapie wniosku i daje punkt odniesienia na etapie rozliczenia. O spełnieniu warunku 80% i o poziomie premii zdecyduje praca instalacji, kwadrans po kwadransie, a nie deklaracja w dokumentacji.

Dwie rzeczy trzeba przy tym sprawdzić w dokumentacji trzeciego naboru, zanim przeniesie się je do biznesplanu: dokładny sposób wyliczenia premii w zależności od produktywności oraz to, czy koszt systemu zarządzania i sterowania mieści się w kosztach kwalifikowanych. Program odsyła w tej drugiej sprawie do odrębnych wytycznych.

Warunek wykorzystania co najmniej 80% energii na potrzeby własne i premia uzależniona od produktywności instalacji ciągną w przeciwne strony — a rozstrzyga się to nie na dachu, lecz w profilu zużycia zakładu, kwadrans po kwadransie.

Jak to rozwiązujemy

Percee jako system klasy EMOS pozwala porównać warianty źródła i magazynu jeszcze przed złożeniem wniosku, na 15-minutowych profilach rzeczywistego zużycia, a potem koordynuje pracę instalacji z odbiorami, prognozami i ograniczeniami przyłącza. Przesuwa zużycie na godziny produkcji OZE, wykorzystując elastyczność, która już stoi w zakładzie — chłodnictwo, sprężone powietrze, ciepłą wodę, ładowanie floty — w granicach wymagań procesu. Dostarcza też danych do weryfikacji efektu, a to właśnie praca instalacji, a nie deklaracja we wniosku, decyduje o spełnieniu warunku autokonsumpcji.

Zobacz, jak działa Percee →
Jak obniżyć opłaty

Więcej w tym temacie