Dyrektywa RED III i nowelizacja Prawa energetycznego zmieniają sposób rozliczania energii w Polsce. Sprzedawcy obsługujący powyżej 200 tys. odbiorców muszą oferować taryfy dynamiczne — to już obowiązek, nie opcja. Co więcej, od 30 kwietnia 2026 r. ta sama nowelizacja pozwala mieć dwie umowy na jednym przyłączu (np. stałą i dynamiczną jednocześnie). Dla obiektów z elastycznym poborem i wdrożony systemem Percee otwiera się konkretna ścieżka redukcji kosztów.
Sama taryfa dynamiczna to jednak tylko szansa — realizuje ją dopiero automat, który przesuwa pobór w tańsze godziny. Tę rolę pełni Percee®: koreluje ceny godzinowe z profilem obiektu i steruje obciążeniami elastycznymi bez decyzji operatora.
Taryfa dynamiczna oznacza, że cena energii elektrycznej zmienia się w interwałach godzinowych — albo wprost zgodnie z notowaniami na giełdzie albo zgodnie z umową z dostawcą (która też indeksowana np. na zasadzie "giełda + 15%"). Odbiorca nie płaci jednej stawki przez cały miesiąc. Płaci tyle, ile energia kosztuje w momencie poboru - co godzinę inną kwotę.
Podstawa prawna: dyrektywa RED III (2023/2413) nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia dostępu do umów z ceną zmienną godzinowo. W Polsce nowelizacja Prawa Energetycznego wprowadza ten obowiązek od 2025 roku — sprzedawcy obsługujący powyżej 200 tys. odbiorców muszą oferować taką taryfę. Odbiorcy z mocą umowną powyżej 25 kW, rozliczani w grupach taryfowych B i C, mogą z niej skorzystać jako pierwsi.
Taryfa stała eliminuje ryzyko, ale też eliminuje szansę. Rozliczenie godzinowe wprowadza zmienność — a zmienność to okazja, o ile firma ma narzędzie do jej wykorzystania. Bez automatyzacji taryfa dynamiczna to niestabilny rachunek. Z automatyzacją — kontrolowany mechanizm redukcji kosztów.
Ceny energii na rynku spot mają dziś wyraźną, powtarzalną strukturę dobową, narzuconą w wielu krajach przez fotowoltaikę:
| Pora doby | Charakterystyka ceny |
|---|---|
| Poranek (ok. 7:00–9:00) | lokalny szczyt — zanim PV wejdzie na pełną moc |
| Południe (ok. 11:00–15:00) | dolina — nadwyżka z PV "dociska" ceny najniżej, w słoneczne dni nawet do zera lub poniżej |
| Wieczór (ok. 17:00–23:00) | dobowy szczyt — słońce zachodzi, a zapotrzebowanie wciąż wysokie; energia najdroższa |
| Noc | umiarkowane ceny przy niskim zapotrzebowaniu |
Kluczowa jest amplituda: różnica między południową doliną a wieczornym szczytem bywa ogromna — w skrajnych dniach energia wieczorem kosztuje wielokrotnie więcej niż kilka godzin wcześniej, w środku dnia. To właśnie ta różnica jest źródłem oszczędności. Firma, która przesunie część poboru z drogiego wieczoru w tanią, słoneczną dolinę, płaci za tę samą energię znacznie mniej — a ręcznie nie da się tego robić codziennie. Stąd rola automatyzacji i systemu Percee.
Percee pobiera dane cenowe z TGE w czasie rzeczywistym. Następnie przetwarza je w kontekście umowy (taryfy) dla konkretnego obiektu. Algorytm najbardziej "lubi" obciążenia elastyczne — te, które można przesunąć w czasie bez wpływu na proces operacyjny — i uruchamia je, gdy cena energii spada poniżej zdefiniowanego progu. To ta sama warstwa sterowania, co w automatycznej optymalizacji zużycia energii — tutaj napędzana sygnałem ceny godzinowej.
Przykład: obiekt logistyczny z trzema stacjami ładowania EV i chłodnią. Zwyczajowo chłodnia ma ogomną bezwładność termiczną — można ją „doładować" chłodem w dolinie cenowej i ograniczyć pobór w szczycie. Stacje ładowania EV nie muszą działać w godzinach 17:00–21:00, jeśli flota wraca do bazy o 16:00 i wyjeżdża o 6:00 następnego dnia. Platforma Percee zarządza oboma procesami jednocześnie — bez ingerencji operatora, na podstawie reguł ustawionych raz przy wdrożeniu.
Łatwo założyć, że optymalizacja pod cenę spot i pod opłatę mocową to ten sam ruch. Tak nie jest — te sygnały są często sprzeczne.
Opłata mocowa karze pobór w dziennym oknie szczytu (dni robocze, ok. 7:00–22:00) i brak poboru w nocy. Tymczasem cena spot bywa najniższa właśnie w środku dnia — między 12:00 a 15:00 — gdy generacja z fotowoltaiki dociska notowania w dół. Przesunięcie energochłonnego procesu na tanią, słoneczną godzinę obniża koszt energii czynnej, ale podnosi opłatę mocową, bo ta godzina wciąż mieści się w oknie szczytu.
Dlatego nie wystarczy optymalizować jednego składnika. Percee liczy łączny koszt — energia czynna + opłata mocowa + dystrybucja — i przesuwa obciążenia tam, gdzie najniższa jest suma, a nie tam, gdzie najtańsza jest sama energia. To realna rola systemu: godzić sprzeczne sygnały, których człowiek nie ogarnie ręcznie każdego dnia. Oba cele obsługuje jedna platforma, bez oddzielnych integracji i reguł.
Do niedawna firma miała jedną umowę na punkt poboru. Nowelizacja Prawa energetycznego (weszła w życie od 30 kwietnia 2026 r.) to zmienia: na istniejącym przyłączu można utworzyć dodatkowy punkt poboru z osobnym licznikiem i podpisać na niego osobną umowę — pod warunkiem że łączna moc nie przekroczy mocy przyłączeniowej, a instalacja zasilana z nowego punktu jest fizycznie odrębna od drugiej.
Otwiera to scenariusz wcześniej niemożliwy: stała cena dla całego zakładu i dynamiczna cena dla wybranych, elastycznych odbiorników. Przykład: centralę wentylacyjną albo chłodnię — odbiorniki o dużej mocy i pewnej swobodzie czasowej — wydziela się na drugi licznik z taryfą dynamiczną. Reszta obiektu zostaje na stabilnej umowie stałocenowej. I uwaga: w dni z niskimi cenami dynamicznymi elastyczny odbiornik pracuje „na spocie", w dni z wysokimi — wraca pod ochronę stałej stawki.
Tu wchodzi Percee. Decyzja, na którą umowę (instalację) przełączyć dany odbiornik, zależy od ceny w umowie klienta (czyli zwyczajowo powiązanej z ceną Rynku Dnia Następnego, publikowanej przez TGE ok. 17:00 dzień wcześniej). Platforma analizuje te ceny, profil odbiornika i granice procesowe, a następnie steruje przełącznikiem źródła automatycznie — bez decyzji operatora przy każdej zmianie. Bez takiej automatyki dwie umowy to tylko dwa rachunki; z nią — mechanizm realnej oszczędności.
Efekt zależy od trzech zmiennych: wolumenu poboru, udziału obciążeń elastycznych w profilu i dobowej amplitudy cen na rynku spot. Im więcej energii firma potrafi przenieść z drogiego wieczornego szczytu w tanią, słoneczną dolinę — i im większa jest różnica między nimi — tym większa oszczędność.
Dla obiektu, który przesuwa ok. 20% miesięcznego poboru z godzin szczytu w dolinę cenową, oszczędność na samej energii czynnej sięga kilku procent rachunku. Przy rachunku rzędu 100 000 PLN miesięcznie mówimy więc o tysiącach złotych miesięcznie — kwocie tym wyższej, im głębsza jest dobowa dolina i im więcej obciążeń da się przesunąć.
Kwoty te dotyczą samej energii czynnej. Efekt na opłacie mocowej liczony jest osobno i — jak wyżej — nie zawsze działa w tę samą stronę; dlatego Percee optymalizuje łączny rachunek, a nie pojedynczą pozycję. Jedna platforma obsługuje obie warstwy bez dodatkowych kosztów integracji.
Trzeba jednak uwzględnić ryzyko: w okresach niespodziewanego wzrostu cen (awarie jednostek wytwórczych, mrozy) taryfa dynamiczna dla firm może oznaczać wyższe stawki niż kontrakt stały. Automatyzacja ogranicza to ryzyko — system sam wycofuje się z poboru, gdy cena przekracza zadany limit. Nie eliminuje go jednak całkowicie. Warto więc pamiętać, że rozliczenie godzinowe bez systemu zarządzającego jakim jest Percee to spekulacja, nie optymalizacja.
Chcesz sprawdzić, ile Twój obiekt może zyskać na taryfie dynamicznej? Porozmawiaj z ekspertem Percee — przeanalizujemy profil poboru i pokażemy konkretne scenariusze.
EN
PL