Czekając na AI: o koszcie decyzji, której się nie podejmuje

Wygodna wymówka

W rozmowach o inwestycjach w efektywność energetyczną (zresztą w innych branżach też) coraz częściej słyszę: „poczekajmy, zaraz zrobimy to sami z AI i będzie taniej". To wygodny argument. Brzmi nowocześnie, daje poczucie niezależności i ma jeszcze jedną istotną zaletę: pozwala nie robić nic dzisiaj.

Żeby była jasność — nie lekceważę AI. Sami z niej korzystamy i widzimy miejsca, w których daje bardzo szybkie efekty. W wielu obszarach rzeczywiście zmieni sposób pracy, może nawet bardziej, niż dziś zakładamy. Tyle że z tej pociągającej opowieści zwykle wypadają trzy mniej efektowne szczegóły.

Koszt pierwszy: moc obliczeniowa

Systemy realizujące AI pochłaniają moc obliczeniową i energię w skali trudnej do porównania z czymkolwiek w historii, a wydatki te wcześniej czy później trafią do klienta, który będzie chciał lub musiał z tych narzędzi korzystać. Sama OpenAI zwiększyła koszty inferencji z 3,76 mld USD w 2024 roku do ponad 5 mld w pierwszym półroczu 2025. Założenie, że wszystko będzie tanieć, a do poważnych zastosowań wystarczą wersje „za darmo", wymaga dość romantycznego podejścia do ekonomii.

Koszt drugi: kapitał

Inflacyjny model rozwoju branży przyciągnął ogromną falę pieniędzy. Bain szacuje, że do 2030 roku przemysł ten potrzebuje około 2 bilionów USD rocznego przychodu, by się domknąć, podczas gdy realne prognozy mówią o luce rzędu 800 mld. Nikt nie wykłada takich kwot bez oczekiwania zwrotu. Najpierw więc usłyszymy, że AI rozwiązuje każdy problem, a potem — gdy już zaczniemy korzystać — będziemy przepalać umowne tokeny. Dużo tokenów. Najlepiej w abonamencie.

Koszt trzeci: prokrastynacja

Trzeci koszt jest najciekawszy, bo raczej nie pojawi się na fakturze. To koszt prokrastynacji. Według badania MIT z 2025 roku około 95 procent firmowych wdrożeń generatywnej AI nie przyniosło mierzalnego efektu w rachunku wyników — samo dołożenie AI niczego więc nie gwarantuje, podobnie jak czekanie na nią.

Odkładanie decyzji jest wygodne. Zwalnia z myślenia, z odpowiedzialności za wybór i z ryzyka popełnienia błędu. Wymaga tylko jednego: żeby nie policzyć, ile kosztuje decyzja niepodjęta.

W efektywności energetycznej liczy się każdy miesiąc

Tu ma to szczególne znaczenie. Każdy miesiąc zwłoki oznacza rachunki płacone według starego modelu, brak optymalizacji, brak danych, brak sterowania i brak doświadczenia, które konkurencja może właśnie zdobywać.

Część naszych klientów osiągnęła zwrot z inwestycji dawno temu — niekoniecznie metodami AI, ale wygrali. Czekanie zwykle też ma swoją cenę, tylko nikt jej (na szczęście) nie fakturuje.