EPBD: cichy obowiązek dla tysięcy budynków

Cztery filary, cztery wyzwania

Dyrektywa 2024/1275 opiera się na czterech filarach — będących zarazem wyzwaniami dla właścicieli i zarządców obiektów. Ustawy wdrażające w końcu się pojawią, a przepisy obejmą praktycznie każdego, kto zarządza budynkiem.

1. Nowe budynki

Od 2028 r. obiekty publiczne, a od 2030 r. wszystkie nowe budynki będą musiały spełniać standard zeroemisyjny ZEB — w uproszczeniu: bardzo niskie zapotrzebowanie na energię i brak emisji z paliw kopalnych.

2. Budynki istniejące

W segmencie niemieszkalnym do 2030 r. modernizacji będzie wymagać 16% obiektów o najgorszej charakterystyce energetycznej, a do 2033 r. łącznie 26%. W mieszkaniówce średnie zużycie energii pierwotnej ma spaść o 16% do 2030 r. i o 20–22% do 2035 r., głównie dzięki poprawie budynków najsłabszych.

3. Instalacje

Fotowoltaika na dachach nowych budynków komercyjnych i publicznych według harmonogramu 2026–2030, koniec publicznego wsparcia dla kotłów na paliwa kopalne oraz ścieżka ich wycofania do 2040 r.

4. Automatyka budynkowa — filar najciekawszy

Z mojej perspektywy to tutaj zmiana będzie najgłębsza, bo może objąć tysiące działających obiektów.

Próg, od którego budynki niemieszkalne muszą posiadać systemy BACS (Building Automation & Control Systems), spada z 290 kW do 70 kW mocy systemów ogrzewania lub klimatyzacji. Termin: koniec 2029 r. W praktyce oznacza to wiele średnich obiektów handlowych, biurowych, usługowych i produkcyjnych, które dotąd pozostawały poza takim obowiązkiem.

Co ważne, dyrektywa nie mówi po prostu „trzeba mieć automatykę". BACS ma realizować konkretne funkcje: ciągłe monitorowanie, rejestrację i analizę zużycia energii, możliwość bieżącej korekty pracy instalacji, benchmarking efektywności budynku, wykrywanie spadków sprawności systemów technicznych oraz informowanie osoby odpowiedzialnej za obiekt. Do tego dochodzi komunikacja między systemami technicznymi, niezależnie od technologii i producenta. Nowe i gruntownie modernizowane budynki niemieszkalne będą musiały dodatkowo monitorować jakość powietrza wewnętrznego. Jest też zachęta: obiekty wyposażone w BACS zgodny z dyrektywą będą zwolnione z okresowych przeglądów ogrzewania i klimatyzacji.

Wiele systemów BMS może nie wystarczyć

To oznacza, że wiele obecnych systemów BMS może nie spełnić wymagań — nawet jeśli są nowe, działają i dobrze wyglądają na ekranie. Weryfikowane będą funkcje, integracja, monitoring, analiza i zdolność do realnej poprawy pracy budynku. Sprawdzi się tu stare porzekadło: jeśli chcesz kupić dobrze i tanio, czasem musisz kupić dwa razy.

Polska ustawa może przesunąć akcenty, ale kierunku nie zmieni. EPBD przesuwa rynek od „posiadania automatyki" do faktycznego zarządzania budynkiem — z naciskiem na jego energetykę.